หลักเกณฑ์ที่ใช้ในการพิจารณาตรวจประเมิน

เกณฑ์ที่ 1 การใช้ทรัพยากรชีวภาพในชุมชนหรือภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นส่วนประกอบในการผลิต

เกณฑ์ที่ 2 การผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

เกณฑ์ที่ 3 มีการนำรายได้ส่วนหนึ่งไปอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรชีวภาพ

**************************************************************

เกณฑ์ที่ 1 การใช้ทรัพยากรชีวภาพในชุมชนหรือภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นส่วนประกอบในการผลิต

1.1  ใช้วัตถุดิบและแรงงานที่มีอยู่ในท้องถิ่น

1.1.1   มีการใช้ทรัพยากรความหลากหลายทางชีวภาพในท้องถิ่นเป็นองค์ประกอบในการผลิตเช่น การนำเส้นใยสับปะรดมาผลิตเป็นสิ่งทอ การนำใบหมี่มาทำเป็นแชมพูสระผม เป็นต้น

1.1.2   มีการใช้แรงงานและสถานที่ในท้องถิ่นในการผลิต

1.1.3   สามารถระบุร้อยละของต้นทุนสินค้าจากการใช้วัตถุดิบความหลากหลายทางชีวภาพและแรงงานจากท้องถิ่น (ต่อหน่วยสินค้า)

1.2  ใช้กระบวนการเรียนรู้ในชุมชนในการพัฒนาการผลิต

1.2.1   มีรายงานการประชุม หรือแผนการดำเนินงาน หรือรายงาน หรือข้อมูลอื่นที่เกี่ยวข้อง และรายงานผลการดำเนินงาน

1.2.2   มีการรับการถ่ายทอดความรู้จากสถาบันการศึกษาหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาการผลิตที่ขอรับการตรวจประเมิน

1.2.3   จำนวนครั้งที่ได้การรับการถ่ายทอดความรู้จากสถาบันการศึกษาหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาการผลิตที่ขอรับการตรวจประเมิน

1.2.4   ได้รับการรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์จากหน่วยงานหรือองค์กรระดับชาติ (National Standard)เช่น มาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน หรือ มผช. หรือ เครื่องหมาย อย. จากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เป็นต้น

1.2.5   ได้รับการรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์จากหน่วยงานหรือองค์กรต่างประเทศ (International Standard + Country Standard) เช่น สหพันธ์เกษตรอินทรีย์นานาชาติ หรือ International Federation of Organic Agriculture Movement-IFOAM เป็นต้น

1.3  ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น

1.3.1   มีการใช้ความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นในด้านต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากรชีวภาพ (ของตนเอง + รับมาปรับปรุง + รับมาใช้ทางตรง) เช่น การคัดเลือก เพาะปลูก เก็บเกี่ยว พันธุ์พืชหรือเมล็ดพันธุ์ การเลี้ยง การดูแลสัตว์หรือสิ่งมีชีวิต ตลอดจนการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรชีวภาพ ฯลฯ

1.3.2   จำนวนประเภทของสื่อที่ใช้จัดเก็บความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นในด้านต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากรชีวภาพ (ทำโดยชุมชนหรือหน่วยงานอื่นๆ) (แหล่งความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น เช่น สมุดบันทึกส่วนตัว สารานุกรม CD ฐานข้อมูล website ฯลฯ)

1.3.3   จำนวนความรู้/ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ทำการจัดเก็บในรูปแบบต่างๆ อย่างใดอย่างหนึ่ง


เกณฑ์ที่ 2 การผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

2.1  กระบวนการผลิตที่คำนึงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

2.1.1   มีรายงานหรือบันทึกที่แสดงถึงการคำนึงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและหลีกเลี่ยงการใช้สารเคมีและวัตถุที่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม (Environment)

2.1.2   มีการใช้บรรจุภัณฑ์ ฉลากหรือส่วนประกอบอื่นใดในสินค้าที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม (Component)

2.1.3   มีการป้องกันมลพิษจากกระบวนการผลิต เช่น เสียง กลิ่น ฯลฯ

2.1.4   ได้รับการรับรองมาตรฐานกระบวนการผลิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมจากหน่วยงานหรือองค์กรระดับชาติ (National Standard)เช่น ฉลากเขียว ฉลากคาร์บอน

2.1.5   ได้รับการรับรองมาตรฐานกระบวนการผลิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมจากหน่วยงานหรือองค์กรต่างประเทศ (International Standard + Country Standard) เช่น ISO14001 มาตรฐานระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม GMP ซึ่งเป็นมาตรฐานที่ใช้กันในระดับสากล โดยมีหน่วยงานในประเทศไทยให้การรับรอง

2.2  กระบวนการบริหารจัดการที่ประหยัดทรัพยากรและพลังงานที่เหมาะสม

2.2.1   มีการลด (Reduce) หมายถึง การลดปริมาณวัตถุดิบทางตรง วัตถุดิบทางอ้อม หรือ พลังงานลงโดยไม่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพของผลิตภัณฑ์เช่น การใช้น้ำในปริมาณที่ลดลงในการล้างพืชหรือผลิตผลทางการเกษตร เนื่องจากปรับเปลี่ยนวิธีการล้างใหม่ที่ดีขึ้น โดยพืชหรือผลิตผลทางการเกษตรนั้นมีความสะอาดหรือมีคุณภาพเหมือนเดิม

2.2.2   มีการใช้ซ้ำ (Reuse)หมายถึง การใช้ประโยชน์จากทรัพยากรอย่างคุ้มค่า โดยการนำเอาวัตถุดิบ วัสดุหรืออุปกรณ์ที่ใช้แล้วอยู่ในสภาพดีกลับมาใช้อีก และไม่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพของผลิตภัณฑ์เช่น การนำเอาน้ำที่ใช้ล้างพืชผลทางการเกษตรมาใช้ประโยชน์ในการรดน้ำต้นไม้หรือการนำเอาถุงพลาสติกที่ห่อหุ้มวัตถุดิบและมีสภาพดีมาใช้เป็นถุงรองถังขยะ เป็นต้น

2.2.3   มีการนำกลับมาใช้ใหม่ (Recycle)หมายถึง การนำเอาวัตถุดิบ วัสดุหรืออุปกรณ์ที่ใช้แล้วมาแปรรูปโดยกรรมวิธีต่างๆ เพื่อนำกลับมาใช้ใหม่เช่น การนำเอาเศษของวัสดุชีวภาพไปผ่านกระบวนการทำปุ๋ยหมักชีวภาพเพื่อใช้ในพื้นที่การเกษตร หรือการนำเศษผ้าที่เหลือจากการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์มาพัฒนาจนได้ผลิตภัณฑ์ใหม่ เป็นต้น

2.2.4   ร้อยละในการประหยัดได้ของต้นทุนสินค้าจากการ Reduce + Reuse + Recycle (ต่อรอบการประเมิน)

2.3  กระบวนการจัดการของเสีย

2.3.1   มีกระบวนการบริหารจัดการขยะและของเสียที่เกิดขึ้นจากกระบวนการผลิต

2.3.2   มีการเก็บขยะและของเสียมาใช้ประโยชน์ เช่น ก๊าซชีวภาพ เชื้อเพลิงหุงต้ม พลังงานไฟฟ้าชีวมวล ฯลฯ

เกณฑ์ที่ 3 การนำรายได้ส่วนหนึ่งไปอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรชีวภาพ

3.1 ปันรายได้นำมาใช้ในกิจกรรมชุมชนในการรักษาสิ่งแวดล้อม

3.1.1   มีรายงานการประชุม หรือแผนการดำเนินงาน หรือรายงานหรือข้อมูลอื่นที่เกี่ยวข้องกับการปันรายได้ไปใช้ในกิจกรรมเพื่อการอนุรักษ์ฟื้นฟูทรัพยากรชีวภาพและผลการดำเนินกิจกรรม

3.1.2   สามารถระบุร้อยละของการจัดสรรหรือปันส่วนรายได้ทั้งในรูปของตัวเงิน (In Cash) และไม่ใช่ตัวเงิน (In Kind) เทียบกับรายได้ในการดำเนินงาน เพื่อนำไปอนุรักษ์และฟื้นฟูแหล่งทรัพยากรชีวภาพ

3.2  การมีส่วนร่วมและการจัดกิจกรรมเพื่อประโยชน์ในการรักษาสิ่งแวดล้อมทั้งทางตรงและทางอ้อม

3.2.1   สามารถระบุถึงจำนวนกิจกรรมหรือโครงการของชุมชนในการรักษาสิ่งแวดล้อม ตลอดจนการร่วมมือในโครงการด้านสิ่งแวดล้อมกับภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคเอกชนอื่นๆ